Iran at United States nagkasundo sa two-week ceasefire kaya pansamantalang nag-pause ang isa sa pinaka-delikadong military confrontation sa kasaysayan ng Middle East. Ang Prime Minister ng Pakistan ang nag-ayos ng ceasefire matapos niyang personal na pakiusapan ang parehong panig na maghinay-hinay muna.
Dahil dito sa mahinang tigil-putukan, halos lahat ng matinding issue nila ay hindi pa rin naaayos, at may mga report pa ring labanan sa area.
Ano Ang Kailangan Mong Malaman Tungkol sa Iran-US Two-Week Ceasefire
Q. Bakit pumayag si Trump na i-pause ang pambobomba sa Iran?
A. Sinabi ni Trump na naging desidido siya dahil sa pag-uusap nila ng Prime Minister ng Pakistan na si Shehbaz Sharif at Army Chief Asim Munir. Ayon kay Sharif, pinakiusapan niya si Trump na dagdagan pa ng dalawang linggo ang deadline at sinabihan din ang Iran na buksan ulit ang Strait of Hormuz. Ayon kay Trump, nakuha na ng military ng US ang mga goal nila at lampas pa dito.
Q. Totoo ba na tinanggap ng Iran ang mga terms ng ceasefire?
A. Kinumpirma ng Supreme National Security Council ng Iran na tinanggap nila pero may matinding babala pa rin. “Nasa gatilyo pa rin ang mga kamay namin,” sabi sa statement nila. Linaw ng Iran na yung ceasefire ay hindi ibig sabihin na tapos na ang gulo.
Q. Anong nangyayari sa Strait of Hormuz?
A. Sabi ng Foreign Minister ng Iran, pwedeng dumaan ang mga barko sa strait sa loob ng dalawang linggo basta may military coordination. Pero nilagyan ito ng kondisyon ng Iran na tinawag nilang “technical limitations” na dati namang wala bago magsimula ang gulo. Nasa 20% ng oil supply ng buong mundo ang dumadaan dito kapag normal ang sitwasyon.
Q. Ano ba talaga ang laman ng 10-point peace proposal ng Iran?
A. Inilabas mismo ng Supreme National Security Council ng Iran ang full 10-point plan sa semi-official Mehr News Agency. Hindi lang ito basta ceasefire kundi matinding pagbabago sa relasyon ng US at Iran ang gusto nila. Eto yung sampung point:
- Kailangan mangakong US na wala nang gagawing agresyon laban sa Iran
- Tuloy ang kontrol ng Iran sa Strait of Hormuz
- Kilala ng US ang karapatan ng Iran sa nuclear enrichment
- Tanggalin ng US lahat ng pangunahing sanctions laban sa Iran
- Tanggalin lahat ng secondary US sanctions na nakaapekto sa ibang bansa
- Tapusin lahat ng UN Security Council resolutions laban sa Iran
- Tapusin din lahat ng resolution ng IAEA Board of Governors laban sa Iran
- Kailangan magbayad ng US ng war damages at kompensasyon sa Iran
- Kailangan i-pull out ng US lahat ng combat forces nila sa region
- Ihinto ang bakbakan sa lahat ng front, kasama na ang Lebanon
Hindi malinaw kung ano talaga ibig sabihin ni Trump nung tinawag niyang “workable” yung plan na ‘to.
Q. Totoo bang tumatalab ang ceasefire mismo sa lugar?
A. Kaagad na may missile alert sa Israel at UAE pagkatapos i-anunsyo yung ceasefire ng magkabilang panig. Kilala ang mga commander ng Iran’s Revolutionary Guard na umaakto sa sarili nilang diskarte, kaya ‘di rin 100% sigurado kung susunod sila. Ilang digmaan na sa region ang nagkaroon ng last-minute na pag-atake kahit may ceasefire na.
Q. Paano nag-react ang mga financial markets sa ceasefire na ‘to?
A. Bumagsak ng 18% ang US crude oil futures sa $92.60 per barrel nang i-announce to ni Trump. Umangat naman ng 2.4% ang S&P 500 futures dahil mas naging panatag ang investors sa pag-kalma ng sitwasyon. Pero mataas pa rin ang presyo ng oil kung ikukumpara bago ang gulo — halos $70 per barrel noon.
Q. Ano ang susunod na mangyayari at ano pa ang hindi pa rin na-aayos?
A. Nakatakdang mag-usap ang mga negotiator ng US at Iran sa Islamabad simula Friday. Isa pa sa malaking issue yung demand ng Iran na umatras na ng tuluyan ang military ng US sa region dahil malaking concern ito para sa Gulf Arab states. Mukhang hindi pa rin malinaw kung susunod nga ba ang Revolutionary Guard sa tigil-putukan — at kung matatanggap ng Washington ang mga kondisyon ng Iran — kaya abangan pa kung ano ang mangyayari.
