Matapos ang tatlong linggo ng giyera na dapat sana’y tumagal lang ng sampung araw, nasa isang magastos at hindi pa natatapos na banggaan ang United States kontra Iran. Patuloy na nadadagdagan ang mga gastos, magulo ang energy markets, at wala pang malinaw na exit strategy. Habang tinatanggap ng Washington ang bigat ng sitwasyon, mukhang China pa ang tahimik na nakikinabang dito.
Sa isang interview ng BeInCrypto kay Richard Heydarian, isang political scientist mula Oxford, tinukoy niya kung paano nangyayari ito. Sabi niya, mula sa nauubos na weapons stockpiles ng Amerika hanggang sa pagbilis ng de-dollarization, mas dumadami ang areas kung saan mas lumalakas ang China dahil sa conflict na ‘to.
Mukhang Sobrang Naiipit sa Giyera ang mga Karibal ng China
Sa unang tingin, parang China rin ang tinatamaan ng hirap, gaya ng lahat.
Bilang pinakamalaking manufacturer sa mundo at pangalawa sa pinakamalaking ekonomiya, sobrang dependent ang Beijing sa energy. Ang pagtaas ng oil prices dahil sa gulo sa Strait of Hormuz, ramdam din talaga ng mga negosyo at consumer sa China.
Pero kung gaano kalaki ang lugi ng China, isang parte lang ‘yan ng kwento. Mas mahalaga rin kung paano ikumpara ang losses nila sa mga kalaban o katunggali nila.
Hindi tulad ng mga Western na bansa na halos wala nang communication sa Tehran, bukas pa rin ang pag-uusap ng China at Iran habang ongoing ang kaguluhan. Dahil dito, may leverage pa rin ang Beijing sa sitwasyon kahit hindi naman sila actual na kasali sa gulo.
“Mas vulnerable pa nga ang mga kaalyado ng US tulad ng Japan, Philippines, at South Korea. Wala pa silang leverage sa Iran,” kwento ni Heydarian sa BeInCrypto podcast.
Mas mataas pa ang dependence sa energy ng mga bansang ito kumpara sa China. Ibig sabihin, mas ramdam nila ang hirap kaya ang bigat ng epekto ng conflict, mga kakampi mismo ng Washington ang matinding nabibigatan.
At kung sakaling subukan ng US na parusahan ang China dahil sa oil trade nito sa Iran, may panabla ang Beijing.
“Alam niyo ba kung aling bansa ang may hawak ng maraming critical rare earth minerals? China,” diretsong sabi ni Heydarian.
Pero hindi lang sa energy o raw materials ang advantage ng China ngayon. Kahit sa mismong currency na ginagamit para bayaran ang Iranian oil, naka-leverage din sila.
Petrodollar Unti-Unting Nabubuwag Tahimik Lang
Simula ng mag-umpisa ang giyera, may balita na pinaparequire na ng Iran na ang mga oil tanker na dadaan sa Strait of Hormuz ay mabayaran gamit ang yuan. Para sa Beijing, malaki ‘to — hindi lang basta-basta requirement.
Matagal nang goal ng China na palawakin ang pagamit ng yuan sa global energy markets, at dati, taon ang tinatagal para i-negotiate ‘yan. Pero dahil sa conflict, biglang naging possible ito para sa China sa loob ng ilang linggo lang.
“Mukhang pinapayagan na lang ng Iran yung mga ships na involved sa renminbi- o yuan-based oil transactions. Sa madaling salita, pinayagan ng conflict na ito na ma-impose ng Iran ang dominance nila doon at kahit ang China, kailangang sumunod sa rules ng Iran,” paliwanag ni Heydarian.
Nilinaw din niya na hindi puppet ng China ang Iran. Pinapatunayan lang ng Iran ang power nila mismo bilang bansa sa region. Pero ang epekto nito sa China, malaki pa rin kahit hindi intentional.
Habang nangyayari ‘to, malaking epekto rin ito para sa dollar.
Ang petrodollar system, kung saan ang oil globally ay US dollars ang gamit sa pag-presyo at trading, matagal nang pundasyon ng lakas ng US sa finance. Kada yuan-based na transaction na pumapalit sa dating dollar-based, nababawasan ang foundation na ‘yun. Kahit nagsimula na ito bago pa ang conflict, lalo pa nitong binilisan ang proseso.
Hindi lang dollar ang nababawasan ang lakas dahil sa gulong ‘to.
Libreng Military Intelligence ni Beijing, Kumakalat Online
Sa gitna ng palitan ng missiles ng Iran at US sa Persian Gulf, ibang approach naman ang ginagawa ng Beijing.
Sabi ni Heydarian, pinag-aaralan talaga ng China bawat kilos — kung gaano kaepektibo ang Iranian missiles kontra sa US at NATO defense systems sa aktwal na gyera. Detalyado nilang nililista bawat strike, interception, at pati mga puwang ng sistema nila.
“Ang mga Chinese, binabantayan ng mabuti kung gaano kaepektibo ang missiles ng Iran. Kaya rin nilang mag-produce ng mas maraming ganitong missiles at gawin pa itong mas advance pa,” dagdag ni Heydarian.
Sa totoo lang, parang stress test ang ginagawa ng Iran ngayon — sariling gastos at buhay pa nila ng ginagamit — para makita gaano kabisa yung defense systems na ginagamit ng US pang-proteksyon sa mga kakampi niya sa Asia.
Malaki ang epekto nito para sa Indo-Pacific. Matagal nang umaasa ang mga kakampi ng US sa rehiyon na ang kanilang depensa ay hindi matitinag dahil sa high-tech weapons ng Amerika. Pero ang nakikita sa Persian Gulf ngayon, parang hindi na ganun kasigurado kung sobrang advance pa nga ba talaga ang US interceptors laban sa mga bagong missiles.
“Kung ikaw yung Philippines, Japan, Taiwan, Singapore at iba pa, kailangan mo talagang bantayan nang mabuti ang mga nangyayari dahil kitang-kita na ngayon na hindi pala lahat ng NATO weapon systems ay super effective. Yung interceptors, parang hindi na sila yung gold standard o magic bullet na inaasahan nating lahat,” paliwanag pa ni Heydarian.
Sa totoo lang, para kang nagbibigay ng libre at mahalagang military intelligence kay China habang ang US pa ang gumagastos. Habang kada missile na nagpapaputok ang America ay nagiging dagdag impormasyon para sa China, paubos naman nang paubos ang mga armas ng US.
Arsenal ng US, Mahirap Nang Ibalik sa Dati
Sinabi ni Heydarian na mahirap palitan agad ang mga armas na ginagamit dito sa conflict.
Ang Tomahawk missiles, THAAD interceptors, at iba pang high-end na bala ay sobrang advanced na tech na matagal buuin. Kailangan ito ng supply chains na taon bago ma-recover. Ayon kay Heydarian, ito ang isa sa pinakamalaking problema ngayon at madalas na ‘di napapansin na seryosong gastos ng digmaan na ito.
“Hindi ito mga bagay na pwede mong i-order lang sa Amazon,” sabi ni Heydarian.
Pinunto rin niya ang matinding irony dito.
Hindi mo rin mabubuo ang mga armas na ‘to kung walang rare earth minerals — at hawak ng China halos lahat ng supply niyan sa buong mundo. Pag gusto nang i-refill ng US ang mga arsenal nila, sa China pa rin mismo manggagaling ang mga raw materials — yun din ang bansang posibleng kalabanin nila balang araw.
“Isa sa pinaka-wild na nangyayari ngayon, aasa ka kay China para sa pag-refill ng mga armas na pwede mong gamitin laban kay China din balang araw — kung bigla silang gumawa ng galaw sa Taiwan Strait, sa Pilipinas, o pati sa Japan,” sabi niya.
Kahit matapos agad ang giyera, kahit ilang linggo o ilang buwan pa ‘yan, ang panalong nakuha ng China sa panahon na ‘to, mahirap nang mabawi basta-basta.
