Kahit marami nang chismis at fear-mongering, ilang taon pa talaga bago maging tunay na banta ang quantum computers sa crypto at finance systems natin ngayon. Pero ang gastos para mag-prepare, ramdam na ngayon pa lang.
Noong March, sinabi ng mga researcher sa Google na posibleng ma-hack ng isang highly advanced quantum computer ang ginagamit na 256-bit elliptic-curve cryptography sa loob lang ng ilang minuto. Ito yung klase ng cryptography na gamit sa crypto wallets, custody systems, blockchain signatures, at halos buong security setup ng mga financial institution.
Hindi pa mangyayari bukas ang Q-Day, pero nagsisimula nang maghanda ang mga gobyerno. Hindi kasi pwedeng balewalain yung risk nito. Sa US, gumagastos na sila ng bilyon-bilyong dolyar para ilipat ang mga federal system sa mga bagong post-quantum standards, tapos gusto naman ng NIST na tanggalin na yung vulnerable na algorithms bago mag-2035.
Mas komplikado pa lalo ang paglipat para sa crypto. Bilyon-bilyong halaga ng assets ang pwedeng maiwan lang sa wallets na ‘di nagagalaw ng ilang dekada, at may mga luma nang wallets na baka hindi na talaga ma-update. Yung mga custody system ng mga institution, naka-base pa sa cryptography na kaya palang sirain ng quantum computers.
Nakausap ng BeInCrypto ang mga expert mula BitGo, Nethermind, at cryptography community about kung paano ba talaga dapat gawin ang migration — at sino ang magbabayad para dito.
Quantum Risk Para sa Malalaking Crypto Institutions
Pare-parehong sinasabi ng lahat ng expert na nakapanayam namin: Kailangan ng institutions ng kumpletong listahan kung saan ginagamit ang cryptography na pwedeng mabalatan ng quantum computers. Dapat kasama dito yung mga signing system, hardware, paraan ng recovery, authentication, at mga keys na tumatagal ng matagal.
Nigel Smart na may PhD sa Computational Number Theory, tinatawag itong Cryptographic Bill of Materials.
“May mga post-quantum standards na actually at may ready na rin na mga implementation. Pero karamihan ng mga kumpanya, wala pa ring malinaw na inventory — ang tinatawag na Cryptographic Bill of Materials. Kailangan mong alamin saan ginagamit yung crypto sa org niyo, paano pini-protect ang mga key, at anong algorithms ginagamit.”
Kahit ang NIST, sinabi na mahalaga ang discovery at pag-prioritize ng assets sa umpisa pa lang ng proseso ng transition.
Para naman kay Akshay Thakur ng BitGo, may isa pang malaking challenge — lalo na sa institutional custody.
“Sa institutional custody, gamit ang threshold signing — ibig sabihin, hindi buo nabubuo ang key sa isang lugar. Standard ang proseso ng NIST para gawing simple, madaling i-implement, at safe. Pero hindi pinrioritize yung thresholdability. Ang Falcon — na gamit ng Solana, Algorand, at lately TRON — hindi pa ready para sa threshold system ngayon. Bukas pa rin na problema ito sa research.”
Bubuksan ng NIST ang formal na pagtanggap ng multi-party threshold schemes sa January 2026. Pero ayon sa kanilang research sa MPTS workshop, sobrang baba ng efficiency pag threshold signing gamit ang standard hash-based signatures.
Nitin Gaur ng Nethermind, isang engineering firm na nakatutok sa Blockchain Infrastructure, nagsabi na yung ganitong issue, ramdam din across sa iba pang system ng company.
“Cryptographic inventory dapat sakop lahat — bawat paggamit ng RSA, ECC, at Diffie-Hellman sa TLS, JWT issuance, code signing, CA roots, API authentication, at firmware. Itong aspetong ‘to, nasa ten to fifteen percent ng total program cost pero napaka-critical sa buong proseso.”
Mas Malalaking Signature, Mas Mataas ang Gastos
Konektado ang post-quantum security sa mas malalaking keys at signatures. Sa NIST’s ML-DSA-65, 3,309 bytes ang signature at 1,952 bytes ang public key. Kung ikukumpara sa karaniwang elliptic-curve signatures na nasa ilang bytes lang. May ilang variation pa ng SLH-DSA na umaabot sa tens of kilobytes.
Sa blockchain, kapag mas malaki ang data, tataas din ang kailangan na bandwidth, storage, at pwede rin tumaas ang fees.
Para sa proof-of-stake networks, binanggit ni Nigel Smart na mahirap pagsamahin ang standardized post-quantum signatures nang efficient.
“Yung post-quantum signatures, sobrang laki kumpara sa signatures natin ngayon. Tataas ang kailangan na bandwidth, storage, at magiging mas mabigat i-verify. Lalo na sa blockchain, kailangan natin ng signatures (lalo na para sa consensus layer ng proof-of-stake blockchains) na madaling pagsamahin o i-aggregate. Pero sa standardized post-quantum signatures, hindi pa ganun kadali gawin ‘yon ngayon.”
Sabi ni Thakur, mas ramdam ng users ang gastos habang nagsi-sign ng transactions, kasi mas malalaki ang data na dumadaan sa multiparty protocols kaya madadagdagan ng delay.
Kapag dumaan pa tayo sa tinatawag na hybrid period, kung saan sabay mong ginagamit ang classical at post-quantum signatures, mas lalong tataas ang gastos.
Ang Custody na Problema
Nakabuo talaga ang institutional custody sa elliptic-curve cryptography, MPC, hardware security modules, pati na mga recovery at approval system na nakatali dito. Kaya, kung magpapalit ng signature system, kelangan ding i-revalidate o i-check ulit ng mga custodians ang control system nila sa keys.
Sabi ni Gaur, hindi automatic nagbibigay ng quantum resistance ang MPC.
“Kahit MPC ang gamit at hiwa-hiwalay ang computation, hindi naman talaga nagbabago yung algorithm — kung threshold ECDSA across five parties, ECDSA pa rin yun. Kung may quantum computer, kaya niya pa ring kunin ang private key mula sa public key. Hindi niya kailangan i-hack ang kahit anong party, kahit ilan pa sila. Ibig sabihin, kahit magkano pa ginastos mo para paghiwa-hiwalayin ang trust sa signers, wala ka pa ring quantum resistance. Maraming institution ang hindi nakakaintindi nito — akala nila state-of-the-art na ang custody nila.”
Sabi ni Nigel Smart, ang pinaka-challenging i-upgrade ay mga wallet, custody infrastructure, at mga smart contract na may hawak na ng assets.
Pinapakita ng Bitcoin kung gaano ka-importante ang oras dito. Noong June 2026, isang report ang nagsabi na nasa 1.7 million BTC pa rin ang nakatambak sa mga lumang address kung saan exposed na ang public keys.
Marami sa mga coins na ‘yan baka hindi na magalaw ulit, kaya risk sila lalo na kapag naging sobrang lakas ng quantum computers bago matapos ng network ang migration nito.
Sino ang Sasagot sa Gastos Para sa Migration?
Ine-expect ni Smart na hiwa-hiwalay ang magiging sagot sa gastos — protocol developers, custodians, mga service provider, at asset owners — dahil iba’t iba ang kontrol nila sa mga parte ng migration.
Pero si Gaur, mas gusto niya na centralized ang budget at may senior na nagbabantay.
“Kailangan centrally funded at CISO ang may hawak, tapos approve ng CFO. Dapat multi-year na budget, pinapatakbo katulad ng Y2K at LIBOR. Kasi walang business line na bibigyan ng budget ang program na wala namang kita at wala ring customers ang humihingi. Kapag ganun, hindi talaga mangyayari ‘yan.”
Mas mahirap kontrolin ang public blockchains, kasi walang isang taong nagtaas ng budget na puwedeng pilitin ang lahat na mag-upgrade. Puwedeng i-upgrade ng custodian ang sarili nilang signing systems, pero hindi nila pwedeng pilitin ang mga asset owner na inactive na ilipat ang mga funds o baguhin ang consensus ng buong network.
Napapatunayan ng internet security na possible pa ring magsimula nang maaga ang mga malalaking migration. Noong April 2026, ang Cloudflare ay nag-report na mahigit dalawang-katlo ng human-generated TLS traffic na dumaan sa network nila ay gumagamit na ng post-quantum na proteksyon.
Gastos na Hindi Pa Naka-compute
Sa ngayon, wala pang matino o clear na estimate na galing sa buong crypto industry. Sabi ni Thakur, eto ang mga parte kung saan pinaka-malaki ang gastos.
“Hindi talaga crypto lang ang gastos dito. Mas marami ang gastos sa pag-i-inventory at pag-mamap ng mga dependencies. Yung ibang hardware, hindi na kayang i-upgrade, kaya kailangang palitan. Kailangan magpatakbo ng parehong classical at post-quantum na mga system sabay, para mapatunayan na ‘di nawawala ang mga kontrol. Kailangan ulitin ang auditing at certification. At meron pang bagong gastos na hindi nangyari sa mga dating cryptographic migration: kailangan bayaran ang on-chain transaction fees para ilipat ang assets, gamit ang mas malalaking post-quantum signature. Sa ibang blockchains, dahil malaki ang signature, mas mataas tuloy ang transaction fees.”
May comment din si Nigel Smart tungkol sa kung gaano katagal ang migration na ‘to.
“Baka abutin ng taon ang transition na ‘to, hindi lang buwan. Kaya mas ok nang mag-inventory, mag-testing, at paunti-unting mag-migrate ngayon pa lang kaysa yung mag-rush sa last minute. Pero, napansin din namin na maraming government at malalaking kumpanya ang binilisan ang timeline nila sa migration nitong mga nakaraang buwan.”
Sa ganitong mga petsa, may sapat na basehan na ang mga institutions para planuhin ang budget nila. Target ng Ethereum ang core post-quantum protections mga bandang 2029, habang ang timetable ng NIST extended pa hanggang 2035.
Hindi pa rin malinaw kung kailan darating talaga ang quantum hardware na magpapaimportante sa cryptography. Pero habang nangyayari ‘to, mahaba na rin ang siklo ng pagbili at pagpapalit ng hardware, pati na redesign ng custody setup — lahat ng ‘yan sukat na sa taon, hindi sa buwan.
