Bihira ang ginawa ng SpaceX sa IPO prospectus nila. Automatic, nawala ang karapatan ng mga public investor na tanggalin ang chief executive. Sinabi rin sa parehong filing na pwedeng magka-matinding problema kung mag-resign siya.
Nasa estruktura, at hindi aksidente, ang ganitong setup. Ang S-1, parang sinasabi sa mga market na tustusan lang ang isang founder. Malupit din, hiniling nito na tanggapin ang pay package na ang basis lang ay mga forecast at prediction pa lang, hindi ‘yung actual na nangyayari.
Ipinako ng SpaceX IPO ang Single-Point Failure
Nasa 42.5% ng SpaceX equity ang hawak ni Musk, pero kontrolado niya rin ang 83.8% ng voting power gamit ang Class B super-voting shares. Ayon sa S-1, kailangan muna ng boto ng Class B shares para matanggal siya sa position — at hawak lahat ni Musk ‘yan.
Sinabi ni Harvard Law professor Lucian Bebchuk na “hindi ito madalas mangyari.” Karaniwan, board pa rin ang may kapangyarihang magtanggal ng CEO. Pero dahil sa structure ng SpaceX, naipon lahat ng power kay Musk kaya parang siya na rin ang humahawak ng sariling veto — hindi siya basta-basta matatanggal.
Mismong nasa filings na malaking risk kung mawala si Musk. Nabanggit din dito ang sabay-sabay niyang commitments sa Tesla, xAI, X, Neuralink, at The Boring Company.
Walang malinaw na succession plan at wala ring deputy na puwede agad pumalit.
Parang Feudal System sa Publiko ang Estruktura ng SpaceX
Dahil Texas ang base incorporation, may mandatory arbitration, may controlled-company exemption, at meron silang 3% o $1 million na minimum bago makasama ang mga proposal ng shareholders. Sabi mismo ng filing, halos wala o zero na ang influence ng public shareholders.
Mabilis na nag-react ang mga opisyal ng pension fund. Sumulat ng joint letter ang CalPERS, New York State Comptroller, at New York City Comptroller.
Para sa kanila, ang ganitong setup ni Musk ay malayo sa mga patakaran na sinusunod ng mga public na kumpanya.
Sinasabi naman ng SpaceX na kailangan daw itong ganitong structure para maprotektahan ang long-term goals ng kumpanya, at hindi sila madiktahan ng pressure ng shareholders para sa short term lang.
Pero, hindi nito sinasagot ang tungkol sa paraan ng pagtanggal ng CEO. Sa totoo lang, mas maluwag pa ang lockup ng mga founder ng Meta at Alphabet kumpara dito.
Hindi Valuation Ang $7.5 Trillion Mars Milestone
Kung si Musk ang CEO, may target na pwede siyang bigyan ng hanggang 200 million Class B shares — pero ma-a-award lang ito kapag umabot ang SpaceX sa $7.5 trillion market cap. Kailangan din mangyari ‘yung actual na Mars colony na may at least one million na nakatira dun.
‘Yung $7.5 trillion na target, mas mataas pa ito sa pinagsamang value ng Apple, Microsoft, at Saudi Aramco. Yung requirement sa Mars, wala talagang basehan, wala pang existing na infra na aasahan, at lalong walang off-world regulation.
Kahit saan mo tingnan, hindi pasok ang mga benchmark na ‘yan sa mga normal na paraan ng pag-compute ng value.
Pangalawang tranche, pwede namang makuha ni Musk ang hanggang 60.4 million shares kung makapagpatayo sila ng orbital data centers na may 100 terawatts ng compute — parang mirror lang ng AI race ng xAI dito sa lupa. Aamin mismo ang S-1 na baka hindi rin ito kumita in the long run.
Ganun ang exchange: single-point governance tapos speculative pa ang reward system. Parang gusto lang ng investors na magpasok ng pera sa kumpanyang hindi nila totally ma-i-influence, habang ang price milestones mo ay hindi rin malaman kung paano i-value.
Sa madaling salita, ‘yung taong pwedeng pumalpak sa mission, siya lang din ang may kontrol kung ano ang ibig sabihin ng failure dito.
