Hindi lang langis ang apektado ngayon — pati fertilizer industry tinamaan na ng blockade sa Strait of Hormuz, isa sa pinaka-importanteng daanan sa buong global economy.
Babala ng mga analyst, posibleng umabot na sa food crisis ang epekto nito sa maraming bansa—not just sa energy markets.
Tahimik Pero Matinding Epekto ng Gera sa Iran—Ano ang Domino Effect Nito?
Halos one-third ng lahat ng fertilizer na dadaan sa dagat dumadaan sa Strait of Hormuz. Mga bansa na exposed sa gulo sa Persian Gulf nag-eexport ng halos kalahati ng global urea at 30% ng ammonia—dalawang nutrients na sobrang importante para sa paglago ng mga pananim.
I-follow kami sa X para lagi kang updated sa mga balita
Mula noong nagsimula ang conflict noong February 28, bumagsak ng mahigit 95% ang shipping sa strait ayon sa reports ng UNCTAD. Dire-diretso ang chain reaction: walang fertilizer — lumiit ang ani — nagtaasan ang presyo ng pagkain — hindi na maaabot ng milyon-milyon ang basic na pagkain.
Hindi ito threat na malayo pa—nangyayari na talaga. Sa Egypt na isa sa pinakamalaking batayan ng presyo ng nitrogen fertilizers sa mundo, tumaas na sa nasa $700 per metric ton ang granular urea price mula sa dating range na $400 hanggang $490 bago nagkagulo.
“Umakyat ng 50% ang presyo ng urea fertilizer mula noong sinara ang Strait limang linggo na ang nakakaraan. 30% ng fertilizer sa buong mundo dumadaan sa Hormuz. Halos kalahati ng urea at 30% ng ammonia galing mismo sa Gulf. Mga magsasaka sa Europe at Africa ngayon pa lang nabibigatan na sa gastos,” post ng The Hormuz Letter sa kanilang account.
Sa forecast ng Food and Agriculture Organization (FAO), tataas ng 15% hanggang 20% ang average global fertilizer prices sa unang kalahati ng 2026 kung magtatagal pa ang gulong ito. Ayon kay FAO Chief Economist Máximo Torero, isa raw ito sa mga pinaka-matinding shock sa global commodities sa mga nakaraang taon.
Si Arend Kapteyn, economist mula UBS, nagpredict na tataas ng 48% ang presyo ng fertilizer taon-taon, na magtutulak din pataas sa food prices worldwide ng mga 12%.
Bakit Lalo Lumala Dahil Sakto ang Timing
Sobrang critical ng timing ng disruption ngayon. Sa mga bansa gaya ng India, direkta nitong naapektuhan ang decision ng mga magsasaka kung magtatanim ba para sa kharif season. Kung hindi sila makasabay sa tamang oras ng pagtatanim, buong taon sila maaapektuhan.
“May pa lang umpisa na ang procurement para sa kharif season. Pinaka-abala sa pagtatanim ng palay at bulak tuwing June at July, so sobrang ikli lang talaga ng window bago maramdaman ng farmers ang shortage ng fertilizer na puwedeng magpababa ng ani,” report ng The Guardian sa kanilang article.
Hindi lang ordinaryong abala ang nangyayari — yung mismong “structure” ng food supply apektado na. Kahit matapos bigla ang gulo, mahaba pa rin ang epekto sa pagkain ng mundo.
Ayon kay Shanaka Anslem Perera, parang inuulit ngayon ng 2026 crisis ang nangyari sa Sri Lanka noong 2022, pero imbes na policy problem, supply disruptions mula sa Strait of Hormuz naman ang dahilan.
“April to June ang takdang panahon para magtanim sa kharif season. Kapag hindi naitanim ang seeds sa April, walang aanihin na palay pagsapit ng October. Hindi rin tataas ang ani kung walang fertilizer na nilagay habang nagtatanim,” paliwanag niya sa X. “Noong Sri Lanka, umabot ng 11 buwan mula ban ng fertilizer hanggang bumagsak ang bansa. Ngayon, limang linggo pa lang sarado ang Hormuz. June na magsasara ang kharif window. Pareho ang nangyayari, pero mas mabilis. At hindi lang isang bansa ang apektado—labindalawa na.”
Sa madaling salita, nagsimula man ito bilang oil crisis, lumalala na ngayon bilang multi-layered global crisis. Sobrang importante ang fertilizers sa modernong food production—at kapag nabawasan ang supply nito, pwedeng magpatong-patong ang epekto nito, kahit matagal na matapos ang gulo.
Hindi tulad ng oil na puwedeng i-reroute over time, ang fertilizer, ‘di mo pwedeng basta palitan-palitain o i-delay. Fix na ang schedule sa agrikultura—kapag sumablay ang supply ng input, deretso rin bagsak ang output.
Kung mas tatagal pa ang blockade sa Strait of Hormuz, posibleng hindi lang energy crunch kundi buong mundo na ang uugod-ugod sa simula ng synchronized global food shock.
Mag-subscribe sa YouTube channel namin para mapanood ang insights ng mga experts at importanteng news updates
