Baka balang araw, kayang sirain ng quantum computers ang Bitcoin (BTC). Pero gamit din ang parehong physics, puwedeng gumawa ng pera na imposibleng pekein. Pinagdedebatehan ng dalawang eksperto na baka quantum money—not blockchain—ang magiging final form ng digital cash.
Pinag-usapan ni Stefano Gogioso at Daniela Herrmann ang topic na ‘to sa pinakabagong BeInCrypto Experts Council. Nakabase ang argument nila sa isang ideya na mas matanda pa sa crypto, at sa isang fundamental na batas ng physics.
Laging Tungkol sa Trust ang Kwento ng Pera
May isang analysis na nagtatanong kung kailan kaya masisira ng quantum computers ang Bitcoin. Pero itong article na ‘to, iba ang tanong. Paano kung kaya ng tech na ‘yun na gumawa ng mas magandang pera kaysa sa gamit natin ngayon?
Nagsisimula ang sagot sa isang linya mula kay Gogioso na tumatalikod sa usual na argumento. Para sa kanya, ang consensus ay “ang huling middleman.”
Para mas maintindihan, balikan natin kung paano nga ba unang nabawasan ang trust sa pera.
Hindi kailangan ng physical cash ng middleman. Ang gold coin, kusang nagpapatunay ng value nito. Hindi mo kailangang magtiwala sa bangko, sa ledger, o sa network para tanggapin ito. Pero syempre, hindi mo pwedeng ipadala ang cash online.
Sinagot naman ng digital money ang problema sa layo, pero bumalik din ang mga middleman. Kailangan nang magtiwala sa third party para tiyakin na hindi doble ang pag-gamit sa parehong unit ng digital cash tuwing online payment.
Na-solve naman ito ng Bitcoin gamit ang math at consensus approach. Daan-daang computers nagkakaisa sa iisang history, kaya hindi na kailangan ng sentral na party.
Pero ‘yung konsepto ng paggamit ng physics, imbes na trust, ay mas matanda pa sa Bitcoin—at maging sa internet mismo.
Noong late 1960s, isang graduate student sa Columbia University na si Stephen Wiesner ang nagsulat ng manuscript na pinamagatang “Conjugate Coding.” Ayaw ng mga journal tanggapin kaya nanatili itong unpublished hanggang 1983.
Propuesta ni Wiesner na gumawa ng pera na hindi puwedeng pekein dahil mismong physics ang nagpo-protekta—hindi bangko. Eto ang unang totoong idea ng paggamit ng quantum information.
Ang gawa niyang ‘yun ang naging inspirasyon ng protocol na tinawag na BB84 noong 1984, na naging simula ng quantum cryptography. Sa madaling salita, buong larangan ng quantum cryptography ay nagsimula sa goal na gumawa ng unforgeable na pera.
Security Galing sa Physics, Hindi Lihim o Secrecy
Ang traditional na cryptography ay nakasalalay sa mga math problem na mahirap lutasin. Safe ang code basta matagal bago masolusyunan. Pero magkaiba ‘yan sa quantum cryptography.
Ang assurance ng quantum cryptography ay galing sa isang physical law na tinatawag na no-cloning theorem. Napatunayan ito nina physicists William Wootters at Wojciech Zurek noong 1982: hindi mo pwedeng i-copy perfectly ang isang unknown na quantum state.
Simple pero lupit ng mekanismo: kapag sinubukan mong kopyahin ang state, nababago mo ito. Hindi puwedeng ma-peke, at talagang makikita kung may nanghimasok.
Matagal nang ginagamit ni Gogioso ang batas na ‘to bilang basehan para sa mga practical na tools. Noong isang BeInCrypto interview sa Naples, shinare niya kung paano gumagana ang mga key na kayang ipagtanggol ang sarili. Kung may sumalo sa quantum key na padala mo, automatic na masisira ito at makikita ng receiver na nabasag ang protocol.
Sa panel ng Council, binirit pa niya ang idea na ‘to.
“Pwede kang gumawa ng applications na hindi mo kailangang pagkatiwalaan pati ‘yung mismong hardware na pinapatakbo mo. Kahit pa manggaling pa yung hardware mismo sa attacker mo, basta pumasa sa self-testing, siguradong secure ka. Pinakamasama, hindi lang gagana ang app. At impossible ‘to i-achieve sa traditional na paraan.”
Ang tawag ng experts dito ay device-independent cryptography. Ibig sabihin, secure pa rin kahit galing pa sa kalaban ang gumawa ng hardware mo. Importante ‘yan kasi sa complicated na hardware kadalasang natatago ang backdoors.
Paano nagiging Pera ang Unforgeable na Keys
Konti lang ang agwat mula security papuntang pera. Cheating at forgery, basically, parehong problema lang ‘yan, iba lang tawag.
Kung hindi mo kayang kopyahin ang quantum state, hindi mo rin kaya i-counterfeit. Kaya bagay siya bilang pera—hindi mo ma-pepeke.
Sabi nga mismo ni Gogioso, diretsahan niyang linya:
“Iba lang tawag pero pareho lang ang ibig sabihin: hindi ka puwedeng mandaya kung hindi ka puwedeng mag-copy o mag-forge. Dito na pumapasok ang concept ng quantum money o quantum financial instruments—bagong paraan ng digital finance na hindi masyadong umaasa sa trust sa mga intermediary, network, at counterparty.”
Aabot na sa working prototype ang team niya. Sa Naples din, pinakita niya yung mga key na good for one use lang. Pag ginamit na, automatic na nade-destroy, kaya hindi puwedeng ulitin ng attacker ‘yung lumang payment.
Isang beses lang gamitin ang isang key—yan na ang pinaka-basic na unforgeable value. Kung ipapalaki mo pa ‘yan, ito na yung tinatawag ng researchers na quantum money.
Hindi na bago ang theory na ‘yan. Noong 2012, sina Scott Aaronson at Paul Christiano ang naglabas ng pinakaunang public-key quantum money scheme. Pwedeng kahit sino mag-verify ng note, hindi lang ang gumawa ng pera. Para ring upgrade ng ideya ni Wiesner na sumusunod sa laws of physics para siguraduhin na hindi mapapepeke ang pera.
Quantum Money at ang Huling Middleman
Dito na nagtatagpo ‘yung mga konsepto. Tinanggal ng Bitcoin ang mga bangko, pero hindi niya tuluyang tinanggal ang trust requirement. Inilipat lang ang tiwala sa network at sa shared ledger. Kailangan pa rin ng agreement kung alin talaga ang authentic na payment.
Para kay Gogioso, yung consensus mismo ang final na intermediary. Oo, nakuha ng Web3 at zero-knowledge tools ang ilang trust na nawala sa digital money, pero consensus pa rin ang huling panlaban sa forgery.
May kaakibat na gastos ang trabahong ‘yan. Kailangan ng consensus ng coordination, energy, at maraming participants na dapat halos lahat ay mag-agree. Pero ang physical na garantiya, hindi na kailangan ng mga ‘yan.
Sabi ni Gogioso, totally tinatanggal ng quantum money ang middleman.
“Quantum money na ang next at final evolution ng kwento. Meron kang digital na bagay na pwede mong ipasa kahit malayo, pero hindi ka na kelangan magtiwala sa mga middleman, global ledger, o may kumokontrol kung anong transaction ang mapasok sa Ethereum (ETH) block. Ang mismong physics na ang nagbibigay ng unforgeability. Diyan mo makikita, ang consensus talaga ang pinakahuling middleman.”
Matindi ang claim na ‘to kaya kailangan talagang i-explain nang diretso — kung kakayanin, parang yung quantum money sa Bitcoin, kagaya ng naging impact ng Bitcoin sa mga bangko.
Pansinin mo rin — may symmetry dito. Yung physics na posible raw maglagay sa alanganin ng signatures ng Bitcoin, siya ring physics na pwedeng mag-alis ng need para sa consensus.
Ang Nag-iisang Defense na Hindi Mapapabagsak Kahit Gaano Pa Katalino ang Attacker
May isa pang matinding rason kung bakit importante ang timing. Palalim na ng palalim ang AI — lalo itong gumagaling sa pagbuo ng hacks o pag-break ng mga system.
Sa ngayon, madalas ang security nila ay ina-assume na hindi sapat katalino ang attacker o sadyang sobrang hirap i-break ng isang bagay sa mabilisang panahon. Pero para kay Gogioso, parang manipis na depensa na lang ito sa panahon ng mas advanced na AI.
Iba ang kayang i-offer ng physics dito.
“Ang totoo, ang totoong naibibigay ng quantum tech ay security na nakabase sa mismong batas ng universe. Kahit gaano pa katalino ang AI, hindi mo mababasag ‘to. Pinakamasama, mapipigilan mong mangyari, pero talagang hindi mo mapeke.”
Dito talaga exciting ang quantum approach — kasi yung garantiya, hindi na nakasandal sa limit ng attacker. Nakabase na mismo sa kung paano nabubuo ang realidad — na kahit anong katalino, hindi mo basta mapapalitan.
Quantum Money: Wala pa, Pero Malapit Nang Maging Reality
Pero pareho ring nilinaw ng mga guest na huwag masyadong magpa-hype. Si Herrmann na galing sa company na gumagawa ng commercial quantum tools, malinaw na tinukoy ang limits.
“Quantum money ang vision pagkabuo ng lahat ng ‘to. Pero sa ngayon, wala pa talagang available na quantum money. Pero pag umangat na yung chips, dapat talagang maging responsable sa paggamit nito.”
Ang pinaka-hamper ngayon ay quantum memory. Ang hirap i-hold ng quantum state — sa ngayon, ilang segundo lang ang kaya ng best na system. Sabi ni Gogioso, dahil sa limit na ‘yan, hindi pa posible ang full quantum money, kahit na kaya na ito para sa mga tasks na panandalian lang.
Kahit ganun, alam na kung saan papunta ‘to. Sa laboratory, nagsimula nang ma-demo ang quantum tokens at mga related na paraan, kaya hindi na puro drawing lang ang idea.
Doon din tinapos ni Gogioso ang panel.
“Baka after lima, anim, o pitong taon, mabuhay tayo sa mundo na ginagamit natin ang quantum resources para gawin ang mga impossible ngayon. Hindi lang basta mahirap. Talagang impossible. At software na ‘to na pwede nang simulan gawin ngayon, hindi pa after five years. Abot-kamay na talaga ang future.”
Mahigit limampung taon na ang nakalipas mula nang i-sketch ni Wiesner ang pera na mismong physics ang magbabantay — at ngayon, nagiging totoo na siya. Kung tama sina Gogioso at Herrmann, baka hindi na tumagal pa ang huling middleman.
